Trang chủ
KIẾN THỨC CHUYÊN NGÀNH
Các vụ người đi lậu trên tàu có thể không xảy ra với số lượng lớn, nhưng hậu quả của chúng có thể rất nghiêm trọng đối với cả con tàu và những người liên quan. Ngoài mối lo ngại trực tiếp về an ninh, những vụ việc này còn có thể gây gián đoạn hoạt động, phát sinh các thủ tục báo cáo và vấn đề nhập cư phức tạp, làm tăng chi phí, đồng thời đặt ra những thách thức về chăm sóc và bảo đảm phúc lợi cho thuyền viên cũng như công ty. Vì vậy, công tác phòng ngừa hiệu quả phụ thuộc vào việc kiểm soát người ra vào tàu, nâng cao nhận thức tình huống và chuẩn bị kỹ lưỡng trong suốt thời gian tàu ở cảng. Vấn đề người đi lậu hiếm khi chỉ bắt đầu trong chuyến hành trình. Khi phát hiện một người không được phép có mặt trên tàu, cơ hội ngăn chặn sự việc thường đã bị bỏ lỡ. Người này có thể đã lên tàu trong quá trình làm hàng, đi qua một lối tiếp cận không được giám sát đầy đủ hoặc lợi dụng khoảng thời gian tàu có nhiều hoạt động và nhân lực di chuyển. Sau khi tàu rời cảng, một vấn đề phòng ngừa tương đối đơn giản có thể nhanh chóng trở thành vụ việc phức tạp về khai thác, pháp lý và tài chính. Do đó, đối với các công ty quản lý tàu và thuyền viên, phòng ngừa phải luôn là ưu tiên hàng đầu. Các thông tin cập nhật gần đây của ngành cho thấy nguy cơ người đi lậu vẫn là mối quan ngại thường xuyên, đặc biệt tại các cảng ở Tây Phi. China P&I Club đã báo cáo số vụ việc đáng kể trong năm 2025 , đồng thời nhấn mạnh nguy cơ mà các tàu hoạt động trên các tuyến hàng hải trong khu vực tiếp tục phải đối mặt. Trong khi đó, Skuld cũng chỉ ra rằng số vụ việc gia tăng bất chấp việc Bộ luật ISPS đã được triển khai rộng rãi. Hướng dẫn an toàn mới hơn tiếp tục củng cố thông điệp này từ một góc độ khác. Một tình huống điển hình do IMCA công bố vào tháng 4 năm 2026 liên quan đến việc một người không rõ danh tính lên tàu khi tàu đang neo vào ban đêm. Vụ việc cho thấy những thiếu sót trong kiểm soát người ra vào và công tác trực ca có thể nhanh chóng dẫn đến việc người không được phép lên tàu. Hiểu rõ nguy cơ Công tác phòng ngừa hiệu quả phải bắt đầu trước khi tàu đến cảng. Nguy cơ người đi lậu không giống nhau tại mọi địa điểm. Khi chuẩn bị cho một chuyến ghé cảng, cần xem xét các vụ việc đã xảy ra trước đây, điều kiện tại địa phương, cách bố trí và tổ chức hoạt động của bến cảng, công tác làm hàng cũng như đặc điểm tuyến khai thác của tàu. Thuyền trưởng và SSO (Sĩ quan an ninh tàu) cần xác định những thời điểm và vị trí tàu có nguy cơ bị xâm nhập cao nhất. Hoạt động làm hàng, thay đổi thuyền viên, tiếp nhận vật tư và những thời điểm có nhiều người qua lại giữa tàu và bờ đều có thể tạo cơ hội cho người không được phép lên tàu. Việc nhận diện trước những thời điểm này giúp tập trung sự chú ý và nguồn lực vào đúng những nơi cần thiết nhất. Khắc phục các lỗ hổng kiểm soát ra vào Các vụ người đi lậu lên tàu thành công thường dựa trên hai điểm yếu: có cơ hội tiếp cận tàu và có nơi để ẩn náu mà không bị phát hiện. Cả hai vấn đề này đều có thể được giải quyết bằng việc duy trì nghiêm túc các quy trình thường lệ trên tàu. Các lối ra vào tàu phải được kiểm soát và giám sát đúng cách trong suốt thời gian tàu ở cảng, đặc biệt trong những giai đoạn hoạt động nhộn nhịp. Những khu vực không cần thiết cho hoạt động bình thường nên được khóa hoặc hạn chế tiếp cận khi thích hợp. Các vòng tuần tra an ninh không chỉ bao quát những lối ra vào thông thường mà còn phải kiểm tra các vị trí có khả năng bị lợi dụng để xâm nhập hoặc ẩn náu. Một cánh cửa không khóa, một lối tiếp cận bị bỏ qua hoặc một khu vực không có người giám sát cũng có thể tạo ra cơ hội cho người đi lậu. Tùy thuộc vào đặc điểm của từng tàu, những nơi có khả năng bị lợi dụng để ẩn náu có thể bao gồm kho và tủ chứa vật tư trên boong, xuồng cứu sinh, khu vực mũi tàu và khu vực bố trí thiết bị buộc tàu, khoang máy lái, các khu vực sinh hoạt không sử dụng và những không gian liên quan đến hàng hóa. Việc phân công trách nhiệm rõ ràng cũng quan trọng không kém. Nếu trách nhiệm giám sát các lối ra vào không được giao cụ thể cho từng người, những khoảng trống trong công tác kiểm soát rất dễ phát sinh. Kiểm tra trước khi tàu rời cảng Việc khám xét tàu lần cuối là một trong những cơ hội quan trọng nhất để ngăn người đi lậu rời cảng cùng con tàu. Công việc này không nên trở thành một thủ tục thường lệ chỉ nhằm hoàn thành yêu cầu. Một cuộc khám xét hiệu quả đòi hỏi người thực hiện phải am hiểu con tàu, nắm được các hoạt động diễn ra trong ngày và xem xét những vị trí mà một người không được phép có mặt có thể thực tế ẩn náu mà không bị phát hiện. Việc khám xét cần tính đến quá trình vận chuyển hàng hóa, việc tiếp cận tàu từ bờ, hoạt động tiếp nhận vật tư và làm việc của các nhà thầu, những thay đổi trong điều kiện tại bến cảng cũng như mọi dấu hiệu bất thường do thuyền viên báo cáo. Cần đặc biệt chú ý đến những khu vực dễ bị xâm nhập và những nơi đã được mở hoặc có thể tiếp cận trong thời gian tàu ở cảng. Quá trình khám xét phải được thực hiện có hệ thống, với việc phân chia rõ ràng các khu vực cho từng người để bảo đảm không bỏ sót vị trí nào và tránh kiểm tra trùng lặp không cần thiết. Mọi phát hiện phải được báo cáo và việc khám xét phải được ghi chép đầy đủ. Nâng cao nhận thức của thuyền viên Các quy trình, hệ thống chiếu sáng, camera CCTV và biện pháp kiểm soát ra vào đều rất quan trọng, nhưng công tác phòng ngừa cuối cùng vẫn phụ thuộc vào con người. Thuyền viên thường là những người đầu tiên nhận thấy điều gì đó bất thường. Một người lạ mặt, hoạt động di chuyển không theo dự kiến, một lối ra vào không được khóa, dấu hiệu có người can thiệp trái phép hoặc hoạt động tại một khu vực khác thường có thể thoạt nhìn không đáng kể, nhưng lại là dấu hiệu cho thấy có người đã xâm nhập trái phép. Thuyền viên cần báo cáo kịp thời mọi mối lo ngại, ngay cả khi chưa chắc chắn rằng sự cố an ninh đã xảy ra. Thông tin từ đại lý tàu biển, bến cảng và các bên liên quan khác cũng có thể hữu ích khi tình hình tại địa phương thay đổi. Nếu phát hiện người đi lậu Nếu có lý do để nghi ngờ một người không được phép đã lên tàu khi tàu vẫn còn ở cảng, phải thông báo ngay cho Thuyền trưởng và SSO. Khi cần thiết, phải tổ chức tìm kiếm phối hợp, đồng thời thông báo cho công ty, bến cảng, đại lý và các cơ quan có thẩm quyền liên quan theo đúng quy trình đã thiết lập. Nếu người đi lậu được phát hiện sau khi tàu đã rời cảng, tình hình sẽ trở nên phức tạp hơn. An toàn của thuyền viên phải tiếp tục được ưu tiên. Người được phát hiện phải được đối xử an toàn và nhân đạo, đồng thời cần đánh giá mọi nhu cầu chăm sóc y tế trước mắt. Thuyền trưởng phải thông báo cho công ty và CSO (Sĩ quan an ninh công ty), đồng thời xác minh danh tính và hoàn cảnh của người đó trong phạm vi có thể thực hiện một cách hợp lý. Cũng cần xem xét khả năng còn có những người đi lậu khác trên tàu và tổ chức tìm kiếm phù hợp. Phải ghi lại vị trí phát hiện người đi lậu, lối tiếp cận có thể đã được sử dụng và mọi bằng chứng liên quan. Đồng thời, việc tiếp cận các khu vực nhạy cảm về khai thác hoặc khu vực hạn chế vẫn phải được kiểm soát. Công ty cần phối hợp với tàu, các đại lý và cơ quan có thẩm quyền thích hợp để xử lý việc báo cáo cũng như thu xếp đưa người đi lậu rời tàu. Thuyền viên không nên cam kết với người đi lậu về địa điểm hoặc thời điểm họ sẽ được đưa xuống tàu. Phòng ngừa hiệu quả các vụ người đi lậu không nằm nhiều ở việc bổ sung thêm các lớp bảo vệ an ninh, mà chủ yếu ở việc bảo đảm các biện pháp kiểm soát hiện có thực sự phát huy tác dụng vào đúng thời điểm và tại đúng những nơi cần thiết nhất. Nhận thức về nguy cơ đặc thù của từng cảng, kiểm soát ra vào nghiêm túc, thuyền viên cảnh giác và khám xét kỹ lưỡng trước khi tàu rời cảng có thể làm giảm đáng kể cơ hội xâm nhập trái phép. Vì vậy, biện pháp ứng phó hiệu quả nhất đối với nguy cơ người đi lậu vẫn là những hành động được thực hiện trước khi tàu rời cảng.